بسم الله
پیامبر گرامی اسلام: خوشا به حال کسی که عیب خودش، او را از پرداختن به عیب مردم بازمیدارد.1
آثار زیبای ترک غیبت
در شمارهی قبل آثار زشت غیبت بررسی شد تا زیانهای آن را بدانیم و برای ترک آن آماده شویم؛ اما ترک این عمل آثار زیبایی دارد که در روایات متعدد به آن اشاره شده است.
امام زینالعابدین - علیهالسلام- میفرماید: کسی که زبانش را از [ریختن] آبروی مردم بازدارد، خداوند در روز قیامت از گناهان او چشم میپوشد.2
روایاتی دیگر در باب صدقه وجود دارند که غیبت را هم در بر میگیرند؛ چرا که هر عضوی از اعضای بدن ما صدقهای دارد و صدقهی زبان، ترک گفتار زشت - اعم از غیبت- است.
رسول خدا - صلیاللهعلیهوآله- میفرماید: جلوی زبانت را بگیر که همین [جلوگیری تو] صدقهای است که با زبانت بر خویش میدهی.3
درمان علمی غیبت
همان طور که در مباحث پیشین ذکر شد، عیب و نقصی که در غیاب مؤمن گفته میشود، دو جنبه دارد: مادی یا جسمی و معنوی یا روحی.
1. جسمی؛ چون بیان کردن نقص مؤمن و نکوهش او مربوط به آفرینشِ آفریدگار است، این رفتار به ناقص پنداشتن فعل آفریدگار برمیگردد؛ یعنی اگر از انسان مؤمنی به لحاظ جسمانی غیبت کند، در واقع خلقت خداوند را مورد سؤال قرار داده است.
آگاهی از این نکته و تأمل در آن، انسان را در کنار گذاشتن این رفتار ناپسند یاری میکند. غیبتکننده باید توجه کند که حقیقت رفتار ناشایست او، ایراد گرفتن بر خدا است.
2. روحی؛ مبتلا بودن به نقایص روحی و رذایل اخلاقی برای مؤمن عیب است؛ ولی غیبتکننده باید توجه داشته باشد که آیا خود، از آن عیب مبراست؟ اگر او معتقد باشد که دارای هیچ عیبی نیست، با این رفتار به عیب بزرگی دچار شده که همان غیبت کردن است.
کسی که بر درمان بیماری غیبت تصمیم گرفته است، باید بداند که به جای برشمردن عیب دیگران، بهتر است به عیبهای خود بپردازد.
درمان عملی غیبت
1. انسان پیش از گفتن هر سخنی، به سود و زیانهای آن توجه کند. اندیشه در سخن، پیش از بیان آن، مانع بسیاری از گناهان زبان میشود.
2. باید در معاشرت با دوستان یا شرکت در محافل، احتیاط بیشتری به خرج داد. شرکت در مجالسی که در آنها غیبت میشود، خواه ناخواه بر روح انسان اثر میگذارد و از آن جا که شنیدن غیبت هم حرام است، باید در دوستیابی و صلهی رحم دقت بیشتری کرد.
3. کمک خواستن از خدا، که این خود دو گونه است: نخست این که انسان در همهی اوقات از خدا درخواست یاری کند تا به رذایل اخلاقی چون غیبت دچار نشود. دوم، در جایی که زمینهی غیبت فراهم و آبروی فرد در خطر است و شرایط اقتضا میکند که شخص برای حفظ آبروی خود از دیگران غیبت کند، در واپسین مرحله با خدا باشد و از او بخواهد که آبرویش را حفظ کند؛ چرا که خداوند بهتر از هر انسانی در حفظ و نگهداری حیثیت انسانها تواناست.
امیرالمؤمنین - علیهالسلام- میفرماید: غیبت، تلاش انسان ناتوان است.4
***
بحث غیبت را در همین شماره به پایان میبریم. در این بین اما بحثهای مهمی مثل رد غیبت (یعنی واکنش ما هنگام شنیدن غیبت برای از بین بردن اثر آن)، کفارهی غیبت، ریشههای درونی غیبت و درمان ریشههای درونی را از کتاب اخلاق الاهی نیاوردیم. خوانندهی گرامی میتواند با مراجعه به کتاب (که در کتابخانهی نمازخانهی پردیس امیرآباد و همچنین کتابخانهی بسیج دانشجویی) به صورت تفصیلی این موضوعها را پی بگیرد.
1. کافی، جلد 8، صفحهی 168، حدیث 190.
2. کافی، جلد 2، صفحهی 305، حدیث 14.
3. کافی، جلد 2، صفحهی 114، حدیث 7.
4. صبحی صالح، نهجالبلاغه، صفحهی 556، حدیث 461.
